تیروتیر تیروتیر
لوگوی   تیروتیر
tirotir / تیروتیرزبان برنامه‌نویسی فارسی
زبان برنامه‌نویسی فارسی — نسخهٔ ۱٫۱٫۰

یاد بگیر با کلمات فارسی برنامه بنویسی

تیروتیر یک زبان برنامه‌نویسی فارسی و مفسری است؛ سادگی Scratch و Logo را با متغیر، شرط، حلقه، تابع، فهرست، فرهنگ، گرافیک، صدا، GUI و پروژهٔ چندفایلی در یک runtime امن ترکیب می‌کند. این صفحه، هاب آموزشی تعاملی زبان و همهٔ مثال‌های رسمی آن است.

hello.t
چاپ -سلام دنیا-

زبان در یک نگاه

قبل از رفتن سراغ مثال‌ها، این ۱۲ کارت را مرور کن — چکیدهٔ کل دستور زبان تیروتیر همین‌جاست.

نصب و اولین اجرا

روی Linux، macOS یا Windows با Python نسخهٔ ۳٫۱۱ به بالا.

۱ — نصب پکیج
python -m pip install . tirotir version
۲ — ساخت اولین فایل
فایل hello.t را بساز:
چاپ -سلام دنیا-
۳ — اجرا
tirotir run hello.t tirotir check hello.t tirotir format hello.t
نصب توسعه و تست
python -m pip install -e . python -m pytest -q

نسخهٔ فعلی، Tirotir 1.1.0 است و شامل ۲۴۰ تست موفق و ۷۱ نمونهٔ رسمی .t است. مسیر معماری ۲٫۰ تا milestoneهای Contract Freeze، Semantic Layer و Module System پیش رفته.

SVG خروجی گرافیکی WAV fallback صوتی Tkinter GUI primitives PyInstaller Builder مستقل EXE VS Code اکستنشن مستقل

کاوشگر مثال‌ها

همهٔ نمونه‌های رسمی مجموعهٔ آموزشی تیروتیر ۱٫۱٫۰، دسته‌بندی‌شده و قابل جستجو. روی «اجرا» بزن تا خروجی نمونه (شبیه‌سازی‌شده) را ببینی.

پروژهٔ چندفایلی

تیروتیر از پروژه‌های چندفایلی با فایل تنظیمات tirotir.toml پشتیبانی می‌کند.

ساختار پوشه
my-project/ tirotir.toml main.t lib/ tools.t
main.t
وارد کن -lib/tools- چاپ -پروژه اجرا شد-
tirotir.toml
[project] name = "my-project" entry = "main.t" language = "2.0" [capabilities] graphics = false audio = false gui = false project-files = false network = false

Module Graph پیش از اجرا ساخته می‌شود، مسیرها canonicalize می‌شوند و خروج از project root یا چرخهٔ import رد می‌شود. اجرا از ریشهٔ پروژه:

tirotir run

مرجع دستورهای CLI

دستورهایی که از خط فرمان روی فایل‌های .t اجرا می‌شوند.

مدل امنیتی و Capabilities

تیروتیر import آزاد Python، eval، exec، shell، شبکه یا دسترسی آزاد به filesystem ندارد. هر قابلیت خلاقانه جداگانه تعریف می‌شود و حالت پیش‌فرض فقط core را فعال می‌کند. کلیدهای زیر را در tirotir.toml تغییر بده و ببین چه چیزی روشن/خاموش می‌شود:

ابزارهای جانبی

🧩 اکستنشن VS Code
نصب از فایل vsix:
code --install-extension tirotirLang-1.1.0.vsix

امکانات: اجرای فایل، بررسی فایل، نمایش AST و اجرا در پنل فارسی راست‌به‌چپ. پنل RTL خروجی متن را با dir="rtl" و SVG صحنه را در قاب جدا نشان می‌دهد؛ سورس‌کد از نظر منطقی reorder نمی‌شود. گزینهٔ --live-scene برای دریافت Scene زنده از JSON اجرای جاری در WebView است.

🏗️ Builder مستقل EXE
باز کردن ابزار گرافیکی ساخت EXE:
tirotir builder

فایل اصلی .t، نام برنامه، حالت one-file/folder، نمایش کنسول، آیکون و مسیر خروجی از داخل Builder انتخاب می‌شود.

🪟 ساخت دستی EXE در ویندوز
باید روی خود Windows اجرا شود:
py -m pip install . py -m pip install pyinstaller pyinstaller --clean --onefile --name tirotir --paths src tools\tirotir_launcher.py

خروجی در dist\tirotir.exe. راهنمای کامل در docs/windows-exe-and-gui-fa.md.

آزمون سریع

۶ سؤال کوتاه برای مرور نحو تیروتیر. بعد از انتخاب هر گزینه، پاسخ درست را می‌بینی.

نسخهٔ Brilliant

پنج هستهٔ اصلی تیروتیر در یک تجربه: مربی هوشمند، مفسر دقیق، پروژه‌ساز، مسیر یادگیری و خروجی قابل‌اشتراک.

تیروتیر Brilliant

آزمایشگاه هوشمند زبان فارسی با نشان ؛ ساخته‌شده برای فهمیدن، ساختن و به‌اشتراک‌گذاری.

مربی هوشمند فارسی

کد را از ادیتور تیروتیر استودیو تحلیل می‌کند و به‌جای پاسخ آماده، یک راهنمای مرحله‌ای می‌دهد.

یک سؤال بپرس یا روی «راهنمایی کن» بزن.

خروجی قابل‌اشتراک

تمرین یا پروژهٔ فعلی را به یک لینک محلی قابل انتقال تبدیل کن.

پیشرفت Brilliant

نسخهٔ اولتیمیت

یک IDE آموزشی فارسی در مرورگر: کد بنویس، خطا را ببین، پروژه را ذخیره کن و مسیر یادگیری را مرحله‌به‌مرحله جلو ببر.

تیروتیر استودیو

ساخته‌شده برای یادگیری و ساخت با زبان فارسی — هستهٔ مرورگری امن و قابل ذخیره.

۰ / ۹درس تکمیل‌شده
۰اجرای موفق
۱فایل پروژه
مبتدیسطح فعلی
main.t
۱
✓ آمادهٔ اجرا — Ctrl/⌘ + Enter برای اجرای سریع
هنوز برنامه‌ای اجرا نشده است.

مسیر یادگیری

با انتخاب هر مرحله، یک تمرین واقعی داخل ادیتور بارگذاری می‌شود. پیشرفت در همین مرورگر ذخیره می‌شود.

محیط اجرای شبیه‌سازی

کد تیروتیر را همین‌جا و بدون نصب اجرا کن. حالت هسته و متن خروجی متنی می‌سازند؛ حالت گرافیک صحنه را روی Canvas رسم می‌کند و حالت صدا نت‌ها را با Web Audio می‌نوازد.

آزمایشگاه تعاملی تیروتیر

این شبیه‌ساز کاملاً در مرورگر اجرا می‌شود و دسترسی شبکه یا فایل ندارد. برای نمونه‌های آموزشی، خروجی قابل مشاهده و قابل تکرار است.

sandbox محلی
نمونه‌های آماده
آمادهٔ اجرا
خروجی اجرای برنامه اینجا نمایش داده می‌شود…
Scene / Canvasآماده
راهنما: برای متن از چاپ -سلام-، برای گرافیک از دایره با ۸۰ یا مربع با ۱۲۰، و برای صدا از نت بنواز با -دو- و ۰٫۱۵ استفاده کن.